العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )

365

تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )

خواه استفاده كرده باشد يا استفاده نكرده مثلا پشم و شير را مهمل گذاشته و خانه و دكان را خالى . و مال سوارى را بسته و سوار نشده چون مالك همه را از مشترى مىستاند و اين ضرر از ناحيهء فروشنده به او رسيده است و بعضى گويند آن چه خود استفاده كرده است مانند آن كه در خانه نشسته يا سوار مركب شده بايد اجرت المثل آن را خود بدهد چون از مال ديگرى انتفاع برده است و دادن اجرة المثل بر وى ستمى نيست اگر چه خانه خريده بود كه سكنى مجانى باشد اما استفاده مجانى از خانه ديگرى كه پولى به ازاى آن نداده روا نيست . و اگر اصل مال در دست مشترى تلف شود و قيمت آن را به مالك بدهد و قيمتى كه مالك از او مىگيرد بيشتر باشد از آن كه به غاصب براى خريد داده آن را نيز از غاصب مىگيرد و اگر مشترى دانسته مال غصبى را بخرد و غرامت كشد نبايد رجوع كند حتى قيمت اصل مال را بايد خود بدهد . و اگر غاصب مال غصبى را به كسى هديه كند يا ببخشد و او تلف كند آنگاه مالك به او رجوع كرده قيمت بستاند او مىتواند به غاصب رجوع كند چون به گمان آن كه مال مجانى به او رسيده تلف كرده است و اين با منفعت مالى كه خريده است فرق دارد چون انتفاع از مالى كه خريده مجانى محض نيست و از هديه مجانى محض است حتى اگر گوسفندى را از كسى غصب كند و به خود او بخوراند ضامن است .